بررسی همه ابهامات موشکی قطعنامه ۲۲۳۱

یک بازی خطرناکی که ممکن است در رابطه با موشک های ایران پیرو قطعنامه ۲۲۳۱ و گنجانده شدن کلمه «طراحی» بیفتد، به راه افتادن جار و جنجالی برای تکرار سناریوی موشک‌های دانگ فنگ-۲۱ ( Dongfeng-۲۱) است که در سال ۲۰۰۷ عربستان سعودی از چین خریداری کرد. با توجه به توافق نانوشته ۳۴ کشور در رابطه با عدم اشاعه تکنولوژی موشک (MTCR) آمریکا مدعی شد که فروش موشک دانگ‌فنگ به سعودی پس از آن صورت گرفت که تعدادی از کارشناسان سازمان سیا، موشک‌ها را بررسی و تائید کرده‌اند که دانگ فنگ «با نیت» (Intended to) حمل کلاهک طراحی نشده است.(۵) آیا آمریکایی‌ها خواهند گفت باید موشک های شهاب ۱ و ۳ نیز برای پی بردن به «نیت» ایران از تولید آنها بررسی شوند؟!

اعضای محترم تیم مذاکره کننده، استدلال دیگری نیز در رابطه با بند ۳ ضمیمه B قطعنامه ۲۲۳۱ ارائه می‌کنند که در حقیقت شاهد دیگری برای زائد بودن این بند از سوی دوستان است، اما به نوعی سست بودن استدلال قبلی را پذیرفته است. آقای دکتر عراقچی گفته اند «شورای امنیت در این قطعنامه از ایران می‌خواهد تا فعالیت‌های موشکی که طراحی حمل کلاهک هسته‌ای را دارند انجام ندهد که ما در این زمینه هیچگونه برنامه‌ای نداریم. البته این موضوع تحت ماده ۴۱ و فصل هفتم منشور سازمان ملل نیست و فقط یک درخواست است و از نظر حقوقی الزام آور نخواهد بود». (۶) متاسفانه باید گفت این سخن آقای عراقچی نیز دقیق نیست. بند موشکی قطعنامه علی‌رغم اینکه یک درخواست است (Iran is called upon) اما برخلاف گفته آقای عراقچی دقیقا ذیل ماده ۴۱ فصل هفتم است و عدم رعایت آن، «مسئولیت بین‌المللی» برای کشور در پی دارد. اگر مقدمه ضمیمه B‌ به دقت مطالعه شود، به راحتی قابل دریافت است که تمامی بندها از جمله بند موشکی، ذیل ماده ۴۱ فصل هفتم تعریف شده است (مقدمه تصریح می کند که تمامی اقدامات را ذیل فصل هفتم انجام می دهد:‌Acting Under Article ۴۱ of the UN Charter).

نکته مهمی که در این میان شایان توجه است اینکه ایران در واکنش به قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت از جمله قطعنامه ۱۹۲۹ به صراحت آن را «غیر قانونی و بی اعتبار» خوانده بود و خود را ملزم به رعایت آن نمی‌دید (۷)، اما در رابطه به قطعنامه ۲۲۳۱، اولا موجودیت این قطعنامه ناشی از برجام است و در رابطه با صدور آن نوعی توافق میان ایران و کشورهای ۱+۵ حاصل شده است و حتی آقایان ظریف و عراقچی به صراحت قطعنامه را ضامن اجرای توافق دانسته‌اند. ثانیا در بیانیه ۱۴ ماده‌ای ایران در واکنش به قطعنامه، هیچ اثری از غیرقانونی و بی اعتبار خوانده شدن بندهای موشکی نیست بلکه صرفا گفته شده که «موشک های ایران برای حمل کلاهک هسته‌ای طراحی نشده است».(۸) علاوه بر این، آقای غلامعلی خوشرو  سفیر ایران در سازمان ملل پس از تصویب قطعنامه از آن به شدت استقبال کرده و اظهار امیدواری کرد که « قطعنامه ۲۲۳۱ نوید بخش گشایش فصل جدیدی در روابط ایران با شورای امنیت و کشورهای عضو گروه ۱+۵ باشد».(۹) سوال اینجاست که چرا نه در سخنرانی آقای خوشرو و نه در بیانیه ۱۴ ماده‌ای وزارت خارجه تصریح نشده است که ایران بندهای موشکی را نمی پذیرد و آنها را رعایت نخواهد کرد؟ خبرهایی که درباره برخی مخالفت‌ها با «برگزاری رزمایش از سوی نیروهای مسلح»(۱۰) منتشر شده و البته با تکذیب آقای شمخانی همراه بوده، بر نگرانی‌ها در این زمینه می افزاید.

استدلال بعدی آقای دکتر ظریف و تیم ایشان در رابطه با بند ۳ ضمیمه B قطعنامه آن است «نقض قطعنامه، نقض برجام نیست».(۱۱) این سخن به معنی آن است که هر چند وزارت خارجه در رویکرد خارجی خود مفاد قطعنامه را رد نکرده اما در رویکرد داخلی از امکان نقض سخن می گوید. در پانوشت پاراگراف‌های مربوط به قطعنامه در برجام نیز آمده است که «مفاد این قطعنامه شامل مفاد برجام نیست». اما با توجه به اینکه هویت قطعنامه به برجام گره خورده است، آیا ضمانتی وجود دارد که آمریکایی‌ها تولید و آزمایش موشک توسط ایران را نقض اساسی توافق قلمداد نکرده و مسئله را به سیستم حل و فصل اختلافات ارجاع ندهند؟ سیستمی که طی یک فرآیند ۶۰ روزه می‌تواند صرفا با نظر آمریکا هم تحریم‌های آمریکا و هم تحریم‌های شورای امنیت را بازگرداند؟ (طبق برجام در صورت اعتراض یکی از اعضا شورای امنیت باید درباره ادامه لغو تحریم ها رای گیری کند که آمریکا می تواند با وتو، از «ادامه لغو تحریم ها جلوگیری کرده و آنها را بازگرداند) ممکن است دوستان بگویند آمریکا نمی‌تواند نقض قطعنامه را به برجام ربط دهد چون تاکید شده اینها ربطی به یکدیگر ندارند. اما سوال اینجاست که مگر تاکنون تحریم‌های اعمال شده علیه ایران به بهانه هسته‌ای، ارتباطی به پرونده هسته‌ای داشته است؟ در همین قطعنامه خرید و فروش تانک هم تحریم شده است؛  تانک چه ارتباط معقولی می‌تواند به برنامه هسته‌ای داشته باشد؟ ضمن اینکه ادعای آمریکا هر چند بی‌پایه و نامربوط باشد، تصمیم گیر درباره بی‌پایه بودن آن ایران نیست و طبق نظام حل و فصل اختلافات خود آمریکا به صورت یکجانبه قرار است درباره مربوط یا بی ربط بودن ادعاهایش تصمیم بگیرد.

بند دیگری نیز درباره تحریم‌های موشکی در ضمیمه B وجود دارد که البته درباره آن اختلاف نظری نیست. طبق بند ۴، شورای امنیت کشورهای جهان را به مدت ۸ سال از معامله اقلام و تکنولوژی موشکی با ایران منع کرده است. اینکه این اقلام دقیقا چه مواردی هستند به انجمنی داوطلبانه موسوم به «رژیم کنترل تکنولوژی موشک» (The Missile Technology Control Regime)  باز می‌گردد که کشورهای G۷  در سال ۱۹۸۷ تاسیس کردند و هدفشان،‌ جلوگیری از دستیابی دیگر کشورها به تکنولوژی حمل سلاح‌های کشتار جمعی توسط موشک بود. این انجمن هم اکنون ۳۴ عضو دارد و بر سر لیستی از تجهیزات ممنوعه با یکدیگر به اجماع رسیده اند (۱۲). این رژیم تاکنون ارتباطی به شورای امنیت سازمان ملل نداشت، اما اتفاقی که پیرو توافق هسته‌ای افتاد این بود که خانم «سامانتا پاور» نماینده دائم آمریکا ابتدا لیست اقلام ممنوعه مورد توافق انجمن MTCR‌ را ۴ روز قبل از تصویب قطعنامه طی سند شماره S/۲۰۱۵/۵۴۶ در سازمان ملل به ثبت رساند(۱۳) و سپس همین سند در بند ۴ ضمیمه B قطعنامه مورد استناد قرار گرفت. بدین ترتیب، برای نخستین بار تفاهم داوطلبانه و غیر الزام آور ۳۴ کشور عضو انجمن MTCR‌، مورد استناد شورای امنیت قرار گرفت و اگر تاکنون ۳۴ کشور با یکدیگر همکاری داوطلبانه‌ای در رابطه با اقلام مورد اشاره در MTCR‌ داشته و ملزم به رعایت آن هم نبودند، باز برای نخستین بار، یک کشور یعنی ایران به صورت «رسمی و الزام آور»، توسط فصل هفتم منشور ملل متحد از دستیابی به اقلام یاد شده منع شد.

اگر در رابطه با برجام بتوان گفت که توافق خوبی نیست و مشروط به یک سری اما و اگرها و بدعهدی نکردن ها، توافق بدی هم نیست، قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت به ویژه بندهای مربوط به صنایع موشکی و تسلیحاتی یک قطعنامه بسیار بد است و نباید زیر بار آن رفت. هرچند محدودیت های موشکی ایران در قطعنامه ۸ ساله و محدودیت‌های تسلیحاتی ۵ ساله‌اند، اما واقعیت آن است که اولا عدم توسعه فناوری یک کشور طی ۸ سال آنهم در صنعت مهم دفاعی که باید به تناسب شرایط و سنجش تحولات تکنولوژیک رقبا توسعه یابد، یک خسران بزرگ است؛‌ ثانیا اگر در مسیر اجرای برجام مانعی ایجاد شود، روشن نیست که درباره سرنوشت این محدودیت ها چه تحولی رخ دهد. آقای بعیدی نژاد اخیرا تصریح کردند که اگر PMD‌حل نشود، همه چیز طبق انتظار جلو نخواهد رفت.(۱۴) نباید سرنوشت دفاعی کشور را به مسائلی گره زد که کلیدی‌ترین افراد آن موضوع،‌ تصویر روشنی از سرنوشت و آینده آن ندارند و توام با تردید بدان می نگرند.

 

پانوشت ها:

---------------------------------

۱- http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/RES/۲۲۳۱(۲۰۱۵)

۲- http://www.isna.ir/fa/news/۹۴۰۵۰۴۰۱۷۳۸/

۳-http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/RES/۱۹۲۹(۲۰۱۰)

۴-http://www.iranwatch.org/sites/default/files/un-panel-of-experts-report-june-۲۰۱۳.pdf

۵- http://www.nti.org/gsn/article/us-backed-secret-saudi-missile-purchase-china/

۶-http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=۱۳۹۴۰۴۲۹۰۰۱۰۰۸

۷-http://alef.ir/vdcbwsbz.rhbszpiuur.html?۷wml

۸-http://www.asriran.com/fa/news/۴۰۶۸۸۷/

۹-http://www.irna.ir/fa/News/۸۱۶۸۸۹۲۰/

۱۰-http://www.mashreghnews.ir/fa/news/۲۸۴۲۷۵/

۱۱-http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=۱۳۹۴۰۴۳۰۰۰۰۰۵۱

۱۲-http://www.mtcr.info/english/MTCR-TEM-Technical_Annex_۲۰۱۴-۱۰-۰۲_rev%۲۰-%۲۰Updated%۲۰cover%۲۰page.pdf

۱۳-http://www.iranwatch.org/sites/default/files/un_missile_tech_list.pdf 

۱۴-http://www.isna.ir/fa/news/۹۴۰۵۱۱۰۵۸۸۱/

منبع : http://www.rajanews.com/news/219191

/ 0 نظر / 19 بازدید